Współuzależnienie – czym jest i jak może wpływać na relacje?

O czym chcesz napisać?

Kiedy bliska osoba doświadcza uzależnienia, konsekwencje zwykle dotyczą całej relacji i rodziny. Partner, rodzic albo inna bliska osoba zaczyna reagować na kolejne kryzysy: kontroluje, sprawdza, ukrywa problem, przejmuje obowiązki, naprawia skutki i próbuje ochronić osobę uzależnioną przed konsekwencjami.

W takim kontekście mówi się często o współuzależnieniu. Nie oznacza ono „uzależnienia od człowieka” w takim samym znaczeniu jak uzależnienie od alkoholu czy substancji. To raczej sposób funkcjonowania, który może rozwinąć się w długotrwałej relacji z osobą uzależnioną.

Jednym z mechanizmów jest ciągła kontrola: gdzie jest, ile wypił, czy mówi prawdę, czy znowu gra, czy ma dostęp do pieniędzy. Kontrola daje chwilowe poczucie bezpieczeństwa, ale jednocześnie sprawia, że coraz więcej energii psychicznej zostaje skierowane na drugą osobę.

Innym mechanizmem jest chronienie przed konsekwencjami. Może chodzić o usprawiedliwianie nieobecności, spłacanie długów, ukrywanie problemu przed rodziną, przejmowanie obowiązków albo naprawianie skutków kolejnych kryzysów.

Często towarzyszy temu odsuwanie własnych potrzeb. „Najpierw trzeba pomóc jemu”, „teraz nie jest dobry moment”, „jak sytuacja się uspokoi, zajmę się sobą”. Taki sposób funkcjonowania może trwać miesiącami albo latami.

W psychoterapii ważnym kierunkiem pracy bywa ponowne skierowanie uwagi na siebie: co czuję, czego potrzebuję, na co mam wpływ, za co jestem odpowiedzialny, a za co nie.

Można wspierać osobę uzależnioną, ale nie można przejąć odpowiedzialności za jej decyzję o leczeniu. To rozróżnienie często jest jednym z najtrudniejszych elementów całej sytuacji.